احمد سرخسی ابوالعباس

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 3 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(وف 286 ق)، فیلسوف، حكیم، عالم، ادیب و شاعر. معروف به ابن الفرائقى. از درخشانترین چهره‏هاى حكمت و از بهترین شاگردان اسحاق كندى، فیلسوف نامدار عرب بود. وى در علوم مختلف فلسفه ریاضیات، نجوم، طب، موسیقى، منطق و كیمیا و جغرافیا و تاریخ، حدیث و شریعت، داراى فرهنگ و آگاهى ژرف بود. سرخسى در اول كار معلم معتضد، شانزدهمین خلیفه‏ى عباسى بود. لیكن، على رغم این كه معلم معتضد و رفیق و مشاور او بود، طولى نكشید كه به اتهام الحاد كار به قتل سرخسى انجامید و نیز گفته شده كه وى در اثر بى دقتى و سبكسرى معتضد كشته شد. در علم نحو و شعر نیز یگانه بود. از احمد برقى روایت كرد و احمد بن اسحاق ملحمى و محمد بن ابى‏هراز از او روایت كرده‏اند. ابن ابى‏اصیبعه متجاوز از 50 كتاب و رساله از او نام مى‏برد كه از آن جمله است: «ادب النفس»؛ «موسیقى الكبیر»؛ «المدخل فى الطب»؛ «اختصار كتاب بارى ارمینیاس»؛ «اختصار كتاب انالوطیقاالاولى»؛ «اختصار كتاب آنالو طیقاالثانیة»؛ «كتاب النفس»؛ «كتاب الاغشاش و صناعة الحسبة الكبیر اللهو» و «لهو و ملاهى»؛ «كتاب فى وصایا فیثاغورس»؛ «كتاب نزهة الفكر الساهى»؛ «كتاب السیاسة الصغیر»؛ «كتاب المدخل الى صناعة النجوم»؛ «كتاب المسالك و الممالك»، «النوم و الرویا» و غیره.